احتمال جعل مركب ماهيّت است ، مثل جعل الانسان انسانا إلى غير ذلك . و بطلان آن در نهايت ظهور است و شيخ در جواب تلميذ خود بهمنيار اشاره به ظهور بطلان اين احتمال كرده ، حيث قال : « الجاعل لم يجعل المشمش مشمشا ، بل جعل المشمش موجودا » . و كسى از اين عبارت اخيره و امثال اين در جايى كه بيند توهّم نكند قائل بودن شيخ را به جعل مركّب ماهيّت و وجود ، چنان كه مذهب قايلين به مجعوليّت اتّصاف است . چه شيخ و ساير محققين ، مصرّحند به جعل بسيط ماهيّت و به اينكه هرگاه چنين عبارتى گفته شود ، مراد جعل ماهيّت است و اشاره است به آنكه وجود امرى نيست كه محتاج به جعلى باشد وراى جعل ماهيّت ، بلكه همين كه ماهيّت مجعول شد ، به همين مجعول شدن ، موجود مىشود . پس در موجود گردانيدن ماهيّت ، همين كافى است كه ماهيّت مجعول شود و صادر گردد ، از جاعل و چون صادر گردد لا محاله واقع شود در خارج ، و همين واقع شدن او در خارج معنى موجود بودن اوست در خارج .